Lymfoedeem

Wat is Lymfoedeem?

Lymfoedeem betekent letterlijk: vochtophoping. Door een stoornis in het lymfstelsel is de afvoer van weefselvocht te gering en hoopt het vocht zich op in de huid en onderliggende weefsels.
Het lymfstelsel maakt deel uit van ons lichamelijke reinigings- en afweersysteem. Het bestaat uit een netwerk van lymfvaten en lymfklieren of lymfknopen.
De lymfvaten nemen weefselvocht op, met daarin opgelost eiwitten, afvalstoffen en schadelijke deeltjes.
Via de lymfvaten komt het vocht in de lymfknopen of lymfklieren. Deze bevinden zich vooral in de liezen, oksels en de hals en ze werken als filters. Ze vernietigen schadelijke deeltjes en afvalstoffen.

Bij lymfoedeem is sprake van een zwelling, een vochtophoping in de huid en onderliggende weefsels. Ook een zwaar of vermoeid gevoel in arm of been, of een gevoel van spanning rondom pols, vingers, enkels, elleboog of knieën kan het gevolg zijn van lymfoedeem. Soms gaat dit gepaard met pijnklachten.
Lymfoedeem geeft hinder en kan leiden tot ontstekingen (wondroos), gewrichtsklachten en huidklachten.

Wanneer ontstaat lymfoedeem?

De stoornis in het lymfsysteem kan zijn aangeboren (primair lymfoedeem), maar meestal treedt lymfoedeem op na een ernstige beschadiging van de lymfvaten of lymfklieren (secundair lymfoedeem). Veelal is deze beschadiging een gevolg van een borst- of prostaatoperatie of van bestraling.

Hoe herkent u Lymfoedeem?

Bij lymfoedeem is er een gevoel van zwaarte, soms loodzwaar. Men ervaart aan de aangedane zijde soms stekende pijn, stijfheid in gewrichten, bewegingsbeperking en omvang toename. Het is een non-pitting oedeem en meestal 1 zijdig.

Wat kan de huidtherapeut voor u betekenen?

De huidtherapeut kan u behandelen met oedeemtherapie. Met manuele lymfdrainage (een speciale massagetechniek) of specifieke oedeemgrepen zorgt de huidtherapeut er dan voor dat het vocht beter wordt afgevoerd. Hierdoor vermindert de pijn. Meer informatie over oedeemtherapie vind u onder het kopje oedeemtherapie, algemeen.

Wat kunt u zelf doen?

Sport en beweging stimuleren de lymfvaten. Wandelen, zwemmen en gymnastiek (onder deskundige begeleiding) zijn zeer geschikt. Sporten die leiden tot overbelasting of sporten met veel plotselinge bewegingen (bijvoorbeeld squash) zijn af te raden. Ook vermijdt u liever zware en langdurige lichamelijke inspanning. De huidtherapeut legt u ook specifieke bewegings- en ademhalingsoefeningen uit die de afvoer van lymfvocht via de lymfvaten bevorderen.

Extreme kou en extreme warmte (denk ook aan zonnebrand) hebben een slechte invloed op lymfoedeem. Datzelfde geldt voor insectenbeten en knellende kleding. Uw huidtherapeut geeft graag nader advies.

Vergoedingen

Behandeling van een zieke of beschadigde huid is het specialisme van de huidtherapeut. Om een beroep te kunnen doen op een huidtherapeut is een verwijzing van arts of specialist nodig.
De vergoedingen voor behandelingen door een huidtherapeut verschillen sterk. Ze zijn afhankelijk van de soort behandeling en de soort verzekering. U moet in veel gevallen aanvullend verzekerd zijn om voor vergoeding in aanmerking te komen. Uw zorgverzekeraar kan u precies vertellen welke rechten op vergoeding u hebt.

Veneus oedeem

De meest voorkomende oorzaak van veneus oedeem is een afwijking in het aderlijke stelsel, dus een afvoerstoornis. Hierbij wordt het bloed onvoldoende afgevoerd, hetgeen leidt tot opeenhoping van vocht. In staande houding moet het bloed in de aderen, tegen de zwaartekracht in, naar boven worden gepompt. Dit gebeurt voornamelijk door de spieren van de kuit. Lopen is daarom uitstekend, maar lang staan of zitten is slecht voor de bloedafvoer door de aderen. In de aderen zijn kleppen aanwezig die in verticale houding het terugstromen van het bloed naar de voeten verhinderen. Als deze kleppen niet meer goed afsluiten, stroomt het bloed gemakkelijk terug, zodat de druk in de aderen en haarvaten toeneemt en de aderen worden wijd. Veneus oedeem is een combinatie van vochtophoping (oedeem) en een slecht werkend veneus bloedvatsysteem.

Lipoedeem

Wat is lipoedeem?

Lipoedeem betekent letterlijk vet- en vochtophoping. Het gaat om een pijnlijke, chronische ziekte. Bij lipoedeem is er een stoornis in de aanmaak van vetweefsel. Bovendien is de afvoer van vocht via de lymfvaten niet optimaal. Gevolg is een onderhuidse ophoping van vet en vocht.

Meestal komt het lipoedeem symmetrisch voor op de heupen, bovenbenen en knieën. Dit heeft vaak de vorm van een rijbroek. Soms hoopt het vetweefsel zich op rond de enkels (overbloezende enkel). Ook kunnen de armen zijn aangedaan.

Als lipoedeem niet wordt behandeld, ontwikkelt lymfoedeem (vochtophoping) zich er naast in een periode van vijftien jaar. Overgewicht versnelt dit proces en vergroot de gezondheidsrisico’s. Vaak is er ook een combinatie met spataderen.

Wat zijn de oorzaken van lipoedeem?

Over het ontstaan van lipoedeem bestaat nog veel onduidelijkheid. Wel is bekend dat de ziekte zich vrijwel uitsluitend voordoet bij vrouwen. En, de ziekte wordt niet veroorzaakt door teveel eten. Bovendien staat vast dat erfelijke factoren een belangrijke rol spelen.

Vaak begint of verergert lipoedeem bij een hormoonwisseling, bijvoorbeeld in de puberteit of na een zwangerschap. In een enkel geval speelt de menopauze of een aandoening, zoals een schildklierafwijking, een rol.

Hoe herkent u lipoedeem?

Het is belangrijk dat lipoedeem in een vroeg stadium wordt ontdekt. Dat biedt de beste mogelijkheden om verergering of complicaties tegen te gaan.
De meest voorkomende symptomen zijn:

• zwaar gevoel in de benen
• pijn in de (opgezwollen) benen
• cellulitis (sinaasappelhuid)
• snel blauwe plekken
• problemen bij het lopen (door schurende huid)
• gewrichtsproblemen (vooral knie)
• gewichtsproblemen, zonder aanwijsbare oorzaak

Bovendien is een kenmerk dat de kledingmaat van het bovenlichaam en van het onderlichaam twee tot drie maten kan verschillen.

Lipoedeem kent verschillende stadia, waarvan de kenmerken variëren van een zachte huid en een figuur dat de ziekte enigszins toont tot een huid die walnootachtig oogt en benen met een sterk afwijkende vorm.

Wat kan de huidtherapeut voor u betekenen?

Afhankelijk van het ziektebeeld en vooral het stadium van het lipoedeem kan de huidtherapeut u behandelen met oedeemtherapie. Met manuele lymfdrainage (een speciale massagetechniek) of specifieke oedeemgrepen zorgt de huidtherapeut er dan voor dat het vocht beter wordt afgevoerd. Hierdoor vermindert de pijn.
Na drainage volgt het zwachtelen van de behandelde ledematen. Bij een stabiele situatie volgt het aanmeten van een therapeutische elastische kous. Daarbij krijgt u ook bewegingsoefeningen uitgelegd en het advies om onder deskundige begeleiding te gaan sporten.

Wat kunt u zelf doen?

Sport en beweging helpen omdat ze de lymfvaten stimuleren. Wandelen, zwemmen en gymnastiek (onder deskundige begeleiding) zijn zeer geschikt. Sporten die leiden tot overbelasting of sporten met veel plotselinge bewegingen (bijvoorbeeld squash) zijn af te raden. Datzelfde geldt voor lichamelijk zwaar werk.

Het verminderen van eventueel overgewicht helpt, ook al zal de ophoping van vet en vocht op de aangedane plaatsen niet afnemen. Het is raadzaam een diëtist te raadplegen en die te laten overleggen met de behandelende huidtherapeut. Extra verzorging van de huid is raadzaam. Uw huidtherapeut geeft graag advies. Een lipoedeempatient mag geen knedende massages ondergaan.

Wie therapeutische elastische kousen heeft, moet deze altijd dragen. Extreme kou en extreme warmte hebben een slechte invloed op lipoedeem. Datzelfde geldt voor insectenbeten en knellende kleding.

Vergoedingen

Behandeling van een zieke of beschadigde huid is het specialisme van de huidtherapeut. Om een beroep te kunnen doen op een huidtherapeut is een verwijzing van arts of specialist nodig.
De vergoedingen voor behandelingen door een huidtherapeut verschillen sterk. Ze zijn afhankelijk van de soort behandeling en de soort verzekering. U moet in veel gevallen aanvullend verzekerd zijn om voor vergoeding in aanmerking te komen. Uw zorgverzekeraar kan u precies vertellen welke rechten op vergoeding u hebt.

Wilt u meer over deze huidaandoening weten?

Pieter Calandlaan 1001
1069 SC Amsterdam

AFSPRAAK MAKEN